Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο υποδείγματος για την εκτίμηση αντικτύπου στα θεμελιώδη δικαιώματα (Fundamental Rights Impact Assessment, FRIA), που προβλέπει το άρθρο 27 του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act). Μαζί δημοσιεύτηκε σχέδιο επεξηγηματικού σημειώματος. Σχόλια γίνονται δεκτά έως τις 15 Ιανουαρίου 2027.
Ποιους αφορά
Την υποχρέωση έχουν ορισμένοι φορείς που χρησιμοποιούν (deployers) συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος ΙΙΙ. Σύμφωνα με τον Κανονισμό, σε αυτούς περιλαμβάνονται οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου και οι ιδιωτικοί φορείς που παρέχουν δημόσιες υπηρεσίες. Το Παράρτημα ΙΙΙ καλύπτει, μεταξύ άλλων, συστήματα για την πρόσβαση σε δημόσιες παροχές και υπηρεσίες, την εκπαίδευση και την απασχόληση. Η εκτίμηση γίνεται πριν τεθεί το σύστημα σε χρήση και ενημερώνεται όταν αλλάζουν τα στοιχεία της. Τα αποτελέσματα κοινοποιούνται στην αρχή εποπτείας της αγοράς. Η υποχρέωση ισχύει από τις 2 Δεκεμβρίου 2027.
Τι περιέχει το υπόδειγμα
Το ερωτηματολόγιο ετοίμασε το Γραφείο ΤΝ (AI Office) με τη συμβολή του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA). Ακολουθεί τη δομή του άρθρου 27 παρ. 1 και καθοδηγεί τον φορέα με ερωτήσεις. Το σημείωμα εξηγεί ποιοι φορείς υποχρεούνται, πότε γίνεται η εκτίμηση και πώς συνδέεται με τις υποχρεώσεις του παρόχου του συστήματος. Όταν οριστικοποιηθεί, το υπόδειγμα θα είναι υποχρεωτικό. Θα διατεθεί και ως αυτοματοποιημένο εργαλείο στην Ενιαία Πλατφόρμα Πληροφοριών του AI Act.
Πρόσκληση για πιλοτική εφαρμογή
Το Γραφείο ΤΝ αναζητά επίσης φορείς που θα έχουν την υποχρέωση και θέλουν να δοκιμάσουν το υπόδειγμα σε δικό τους σύστημα, με την υποστήριξή του. Οι δηλώσεις ενδιαφέροντος υποβάλλονται έως τις 4 Δεκεμβρίου 2026. Αν είναι πολλές, θα γίνει επιλογή με ισόρροπη εκπροσώπηση πεδίων χρήσης, μεγεθών φορέων και κρατών μελών.
Γιατί έχει σημασία
Για υπουργεία, δήμους και οργανισμούς που ήδη χρησιμοποιούν ή σχεδιάζουν συστήματα ΤΝ σε κοινωνικές παροχές, προσλήψεις ή αξιολόγηση, η διαβούλευση είναι ευκαιρία να επηρεάσουν το εργαλείο που θα συμπληρώνουν. Η πιλοτική εφαρμογή τούς δίνει επίσης πρώιμη εμπειρία πριν από την προθεσμία του 2027. Το θέμα έχει ήδη ελληνικό ενδιαφέρον, με την έρευνα της Αρχής Προστασίας Δεδομένων για τη χρήση ΤΝ στην αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων.



