Η εύκολη πρόσβαση σε εργαλεία γενετικής τεχνητής νοημοσύνης βελτιώνει τις σχολικές εργασίες, αλλά μπορεί να μειώνει την πραγματική μάθηση. Αυτό είναι το κεντρικό εύρημα της μελέτης «The generative AI learning penalty: Evidence from Chinese secondary education» των Ντ. Στρέμπεργκ, Β. Λέι και Γιανχούι Γου, που δημοσιεύθηκε ως CEPR Discussion Paper 21577 και παρουσιάστηκε στο VoxEU του CEPR.
Η μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν διοικητικά δεδομένα 30 μηνών για 26.811 μαθητές από την Α΄ Γυμνασίου έως την Γ΄ Λυκείου (τάξεις 7 έως 12) σε μια κομητεία της κεντρικής Κίνας, σε εννέα μαθήματα. Συνέδεσαν τις εβδομαδιαίες εργασίες, τον χρόνο που χρειάστηκε κάθε μαθητής για να τις ολοκληρώσει, τα μηνιαία διαγωνίσματα χωρίς βοηθήματα και τις εξετάσεις εισαγωγής στο λύκειο και στο πανεπιστήμιο. Η χρήση AI πέρασε από σχεδόν μηδενική τον Σεπτέμβριο του 2022 σε περίπου 80% των μαθητών τον Ιούνιο του 2025, κυρίως με εργαλεία γενικής χρήσης όπως το Doubao και το DeepSeek.
Δεν πρόκειται για τυχαιοποιημένο πείραμα. Οι ερευνητές συγκρίνουν κάθε μαθητή πριν και μετά τη στιγμή που άρχισε να χρησιμοποιεί AI, με μαθητές που δεν την είχαν ακόμη υιοθετήσει (σταδιακή μέθοδος διαφορών-στις-διαφορές). Πριν από την υιοθέτηση, οι επιδόσεις και οι τάσεις των δύο ομάδων ήταν σχεδόν ίδιες.
Τα ευρήματα
- Εργασίες: μέσα σε έξι μήνες ο χρόνος ολοκλήρωσης έπεσε από περίπου 64 σε 45 λεπτά και οι βαθμοί ανέβηκαν κατά 18%.
- Διαγωνίσματα: οι βαθμοί στα μηνιαία διαγωνίσματα έπεσαν περίπου 20%, με την πλήρη απώλεια να εμφανίζεται έξι μήνες μετά την υιοθέτηση.
- Εξετάσεις εισαγωγής: η απώλεια συσσωρεύτηκε πιο αργά, σε περίπου δύο χρόνια, και έφτασε το 24% στις εξετάσεις για το λύκειο και το 18% στις εξετάσεις για το πανεπιστήμιο.
- Ανά μάθημα: μεγαλύτερες απώλειες στις κοινωνικές επιστήμες (περίπου 27%) και στα STEM (22%), μικρότερες στα αγγλικά (17%) και στα κινεζικά (9%).
- Ποιοι χάνουν περισσότερο: οι μικρότεροι σε ηλικία μαθητές, τα αγόρια και οι μαθητές με υψηλές αρχικές επιδόσεις. Είναι το αντίθετο από ό,τι έχει καταγραφεί στην αγορά εργασίας, όπου η AI βοηθά περισσότερο τους λιγότερο έμπειρους.
Ανάθεση της εργασίας ή βοήθεια;
Περίπου τέσσερις στους πέντε χρήστες AI τελείωναν πλέον τις εργασίες σε λιγότερο από 50 λεπτά, γρηγορότερα από τους ταχύτερους μαθητές χωρίς AI, με βαθμούς κοντά σε όσους πετυχαίνουν τα ίδια τα εργαλεία. Αυτοί είναι και όσοι έχασαν περισσότερο στα διαγωνίσματα. Ο ένας στους πέντε συνέχισε να αφιερώνει περίπου τον ίδιο χρόνο με πριν και είχε επιδόσεις στα διαγωνίσματα ανάλογες με όσους δεν χρησιμοποιούσαν AI· οι ερευνητές σημειώνουν ότι αυτοί οι μαθητές μπορεί να διαφέρουν και σε κίνητρο ή δεξιότητες. Ένα ακόμη εύρημα έχει πρακτική σημασία: στους χρήστες AI, οι υψηλότεροι βαθμοί στις εργασίες δεν δείχνουν πλέον καλύτερη μάθηση, αλλά συχνά το αντίθετο.
Η μελέτη υπενθυμίζει ότι εργαλεία σχεδιασμένα ειδικά για διδασκαλία, που καθοδηγούν αντί να δίνουν έτοιμες απαντήσεις, υπάρχουν ήδη στην Κίνα σχεδόν δωρεάν, αλλά οι μαθητές προτιμούν τα γενικά εργαλεία. Το πρόβλημα, κατά τους ερευνητές, είναι κυρίως ζήτημα κινήτρων και οργάνωσης και όχι μόνο τεχνολογίας.
Τι σημαίνει για την εκπαιδευτική πολιτική
Οι ερευνητές προτείνουν να παρακολουθείται ο χρόνος που πραγματικά αφιερώνεται στις εργασίες και όχι μόνο οι βαθμοί τους, να γίνονται συχνά σύντομα διαγωνίσματα στην τάξη πάνω στην ύλη των εργασιών, και να συνδυάζεται η εποπτευόμενη μελέτη με καθοδήγηση για παραγωγική χρήση της AI. Προειδοποιούν επίσης ότι οι μελέτες μικρής διάρκειας μπορεί να υποτιμούν το μακροπρόθεσμο κόστος, αφού οι απώλειες στις εξετάσεις που καλύπτουν ύλη πολλών ετών εμφανίζονται με καθυστέρηση.
Για τα ελληνικά σχολεία και τους φορείς που σχεδιάζουν τη χρήση της AI στην εκπαίδευση, το μήνυμα είναι ότι η διάθεση ενός εργαλείου δεν αρκεί. Χρειάζεται σχεδιασμός της αξιολόγησης, μετρήσεις της πραγματικής μάθησης και επιλογή εργαλείων που βοηθούν τον μαθητή να σκεφτεί, όχι να παρακάμψει τη σκέψη. Τα ποσοστά, όπως τονίζουν οι ίδιοι οι συγγραφείς, δεν μεταφέρονται αυτούσια σε άλλα εκπαιδευτικά συστήματα, η τάση όμως να αποφεύγεται η προσπάθεια όταν υπάρχει έτοιμη απάντηση είναι πιθανότατα γενική.



